Joomla Templates and Joomla Extensions by JoomlaVision.Com

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog

Trung Nguyên's Blog Trung Nguyên's Blog
Bạn đang xem: LỊCH SỬ Dấu ấn thành Mục Mã - Thị xã Cao Bằng ngày nay

Dấu ấn thành Mục Mã - Thị xã Cao Bằng ngày nay

Thị xã Cao Bằng là một thị xã xinh đẹp, có khí hậu trong lành, trước kia gọi là thành Mục Mã, từng trải qua những giai đoạn lịch sử bi tráng.

Dấu ấn thành Mục Mã - Thị xã Cao Bằng ngày nay

Hình ảnh thành Mục Mã (Thị xã Cao Bằng ngày nay) thời nhà Nguyễn, đầu thế kỷ XIX.

Sau khi nhà Lê - Trịnh đánh dẹp nhà Mạc ở Cao Bằng năm 1677, chính quyền phong kiến cho xây dựng phố Mục Mã (nay là phường Hợp Giang) là bán đảo rộng khoảng một cây số vuông có ba phía giáp sông thành trấn, tỉnh lị và chuyển các dinh sở về đây, lấy Mục Mã làm trung tâm quản lí hành chính và trấn thủ quân sự.

Trong vòng hơn hai thế kỷ 18, 19, triều Lê và triều Nguyễn đã xây hai thành cổ bằng đất đắp để phòng thủ quân sự. Khi còn là phủ Cao Bằng chính quyền nhà Lê đã cho xây thành “Mục Mã trấn dinh”, còn gọi là “Cao Bằng trấn thành” hình đế giày bằng đất, đắp từ đỉnh Rạp ngoài trời bây giờ đến phố Nước Giáp, chu vi hơn một cây số, có bảy cổng ra vào. Phố Cũ ở ngoài thành còn gọi là phố Tam Quan vì tiếp giáp với ba cổng ra vào thành. Trong thành rộng rãi này có các dinh sở hành chính và quân sự, như: dinh Đốc trấn, dinh Đốc đồng, dinh quan giám hộ, các trại lính, điếm canh, trại voi, trường bắn, nhà công vụ, nhà ngắm cảnh, miếu Văn Thánh.

Đến triều Nguyễn, thành “Mục mã trấn dinh” này được thay bằng thành “Cao Bằng tỉnh thành” nhỏ hơn, có hình chữ nhật dựa trên việc sáp nhập khu dinh Đốc trấn, dinh Đốc đồng, dinh quan giám hộ. Thành đắp đất nện chu vi 176 trượng (khoảng 600 m), cao 7 xích, chân thành dày một trượng, lấy hướng dậu, mão (tức hướng đông tây) có đặt ụ pháo thần công ở phía tây và phía bắc, có hai cổng phía đông và nam kèm lũy tre cách thành 5 m về phía nam, chân thành ngoài thì trồng tre lũy và đào hào sâu 1,5 m, rộng 3,5 m. Phía nam phố xây riêng đồn Kho (Thương đồn), chu vi 140 trượng (500 m) để làm kho hậu cần cho tỉnh thành (nay là trụ sở Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh), trường thành dày 1 m, cao 1 m, trồng tre trên thành, đồn có hai cổng ở phía bắc và nam. Nhiều lần khi thành tỉnh bị giặc tấn công thất thủ, quan quân triều đình lui về cố thủ ở đồn Kho. Thời đó, phố có ba khu dân cư là Phố Lương Mã (phố Thầu), Phố Mục Mã (phố Cũ) và thôn Cam Mỹ (Vườn Cam và Nước Giáp).

Tháng 8 năm Qúy Tỵ (1833), thành này bị nghĩa quân Nông Văn Vân đánh chiếm sau đó giao cho tướng Nguyễn Hữu Cận giữ đồn, ba viên quan tỉnh vì thất thủ nên tự vẫn ngay trong Thương đồn. Cuối năm 1834, vua Minh Mạng ra chiếu chỉ cho xây quốc miếu Tam Trung ở bờ sông phố Lương Mã thờ ba viên quan trung với triều đình, năm 1858 mới chuyển miếu sang Nà Toán (nay thuộc phường Sông Bằng). Năm 1835, huyện Thạch Lâm tách thành huyện Thạch Lâm và huyện Thạch An, địa giới huyện Thạch An đến xã Xuân Lĩnh (sát phố Cao Bình), huyện lị tạm đóng ở phố Lương Mã (đầu cầu Bằng Giang), về sau chuyển về xã Phúc Ứng (nay là xã Chu Trinh). Lúc đó không có cầu qua sông mà chỉ dùng thuyền, mùa cạn dùng cầu đá.

Sau khi nước ta bị thực dân Pháp xâm chiếm năm 1858, Pháp đánh chiếm và bình định Cao Bằng, cho xây phố Mục Mã để làm trung tâm hành chính phục vụ công cuộc khai thác thuộc địa. Năm 1915, thực dân Pháp cho xây cầu sông Hiến (cầu này bị lũ cuốn năm 1923, đến năm 1930 mới khôi phục lại). Năm 1940, thực dân Pháp xây cầu sông Bằng, đồng thời, xây pháo đài kiên cố lớn nhất Đông Dương trên đồi Khau Cáu (nay là trụ sở Bộ CHQS tỉnh) để chống lại sự thôn tính của phát xít Nhật và âm mưu chiếm đóng lâu dài nước ta.

Ngày nay, những di sản văn hóa cổ thành Mục Mã còn thấy trong sử sách và bản đồ cổ. Phố Mục Mã cũ đã thay đổi theo tiến hóa của lịch sử. Và trong những ngày này, phố Mục Mã xưa (Thị xã ngày nay) đã trở thành một trung tâm văn hóa, chính trị của tỉnh, chuẩn bị tiến lên trở thành thành phố trực thuộc tỉnh.

Nông Danh (Báo Cao Bằng)
 
 
 
 

banner180x280