Trung Nguyên's Blog

Fri12132019

Last update06:56:08

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
Back LỊCH SỬ Trấn Cao Bằng xưa - tỉnh Cao Bằng nay (Bài 18)

Trấn Cao Bằng xưa - tỉnh Cao Bằng nay (Bài 18)

Bài 18: Phúc thân - Thái bảo Đinh Văn Tả với việc bình định trấn giữ Cao Bằng

Danh tướng Đinh Văn Tả, quê ở làng Hàm Thượng, huyện Cẩm Giàng (tỉnh Hải Dương ngày nay). Từ thời trai trẻ, Đinh Văn Tả đã được nhiều người biết đến vì thông minh, nhân hậu, tính tình phóng khoáng.

Lễ hội Nàng Hai ở xã Tiên Thành - loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian đã được phổ biến từ thời Công chúa nhà Mạc ở Phục Hòa.

Năm 1625, Đinh Văn Tả được lệnh của vua chỉ huy một đoàn quân lên đánh nhà Mạc ở Cao Bằng thắng lợi; năm 1639, Đinh Văn Tả lại được Vua Lê giao cầm quân lên đánh nhà Mạc ở Cao Bằng. Năm 1645, vua Lê tiếp tục cử Đinh Văn Tả đưa quân lên đánh nhà Mạc ở Cao Bằng và ông đã lập công lớn, sau đó về kinh đô giúp triều đình xây dựng quân đội và được giao đem quân đi dẹp loạn ở nhiều nơi, dần dần ông được phong đến chức Tham đốc.
Năm 1667, từ Thăng Long, nhà Lê đưa quân lên đánh nhà Mạc ở Cao Bằng, Đinh Văn Tả được giao chỉ huy đoàn quân tiên phong, ông đã đánh nhiều trận, thắng ở nhiều nơi, bắt được Mạc Kính Liễn. Sau khi giành thắng lợi, tháng 2/1668, Đinh Văn Tả được giao làm Tổng trấn Cao Bằng và được giao kiêm Trấn thủ cả Thất Truyền (Lạng Sơn). Sau đó được thăng Thiếu Bảo - Tả Đô đốc, giúp triều đình lo việc an dân, trấn giữ biên cương phía bắc Đại Việt.

Tháng 2/1677, niên hiệu Vĩnh Trị, nhà Lê lại xuất đại quân lên Cao Bằng quyết đánh nhà Mạc (Mạc Kính Vũ), vua Lê Hy Tông và chúa Trịnh cử Đô đốc Đinh Văn Tả giữ quyền Thống lĩnh toàn quân, cùng Nguyễn Hữu Đăng, Hoàng Triều Hoa, Hoàng Triều Ninh, lấy quân ở các trấn vùng đồng bằng và quân Thiết đột (quân chủ lực của triều đình được trang bị voi, ngựa đầy đủ).

Cánh quân do Đinh Văn Tả chỉ huy tấn công tuyến phòng thủ sông Mãng của nhà Mạc. Trận kịch chiến kéo dài đến tháng 6; trước tình hình đó, Đinh Văn Tả  bằng mọi cách tuyên truyền thuyết phục đối phương, nên quân của tướng Tả đã được một thủ lĩnh địa phương là Hoàng Công Lĩnh ở Đà Quận, làm nội ứng mới phá được phòng tuyến sông Mãng, tiến vào thành Bản Phủ. Các cánh quân  khác cũng đồng thời đánh vào Vương phủ nhà Mạc. Quân Mạc do tướng Chiêu chỉ huy giữ thành không nổi, đành rút về thành Na Lữ cùng tướng Kiên cố thủ.

Mặc dù quân nhà Lê  giành thắng lợi quan trọng, nhưng quân sĩ vừa bị thương vong vừa ốm đau, mệt mỏi và thiếu lương thực… là những khó khăn khó tránh khỏi. Trước tình hình đó, để chuẩn bị tấn công vào tuyến phòng thủ của nhà Mạc ở thành Na Lữ và khu căn cứ Lam Sơn, Đinh Văn Tả được cử về kinh đô gặp triều đình xin thêm viện binh, lương thực. Đến tháng 8/1677, quân nhà Lê chia làm hai cánh mở cuộc tấn công cuối cùng. Đinh Văn Tả chỉ huy một cánh đánh thẳng vào thành Na Lữ, sau khi hạ thành, tiếp tục đánh chiếm chiến lũy đại đồn Bế Khắc Thiệu. Trước sức tấn công mạnh mẽ của quân nhà Lê, vua tôi nhà Mạc phải chạy lên thành Lũng Hoàng trên núi Lam Sơn. Vua Lê ra lệnh chiêu an, tướng Đinh Văn Tả truyền cho các địa phương dụ ân xá để ổn định lòng dân. Còn quan quân nhà Mạc sau một thời gian ở Lam Sơn, do lương thực cạn, lòng dân ly tán, đành phải bí mật rút về thành Phục Hòa (nay thuộc thị trấn Hòa Thuận, huyện Phục Hòa) cố thủ.

Tướng Đinh Văn Tả lại được vua Lê cử cầm quân đi Phục Hòa đánh nhà Mạc. Tướng Tả là người văn võ song toàn, ông biết nhà Mạc không còn khả năng chống đỡ giành lại thắng lợi, vì Mạc Kính Vũ đã rút chạy về đóng quân tại thành Phục Hòa là thành luỹ cuối cùng, nên Đinh Văn Tả đưa quân đến Phục Hòa không đánh ngay, mà hạ trại đóng quân tại Tiên Giao (nay là xã Tiên Thành, huyện Phục Hòa) trấn giữ.

Được một thời gian, Đinh Văn Tả bắt gặp hai cô gái xinh đẹp lạc đường đưa về doanh trại. Cả hai cô đều hát hay lượn giỏi, tướng Tả có cảm tình. Nhân mối quan hệ đó, tướng Tả tâm sự cùng cô cả: Quân Mạc đã đến bước đường cùng, vì vậy nên lấy khoan dung tạo lối thoát. Nếu tiến công thì đôi bên đều tổn thất. Tướng Tả giao hai cô vận động binh lính đến các làng, xóm cùng tham gia sản xuất với nhân dân, rồi hai cô tổ chức vui chơi múa hát trong những đêm trăng (hiện nay ở Cao Bằng còn phổ biến hát lượn slương, lượn Nàng Hai (nàng trăng), thời gian kéo dài với phương châm "ngụ binh ư nông".

Được vài năm thì triều đình hối thúc, tướng Tả vẫn chưa đánh vì muốn tránh đổ máu cho cả hai bên, đỡ khổ sở cho nhân dân. Khi triều đình thúc ép phải hạ thành Phục Hòa, tướng Tả tìm cách để khởi binh thì Công chúa Tuyết Lan tuẫn tiết (nhảy xuống sông tự tử), để lại cho tướng Tả một lá thư tuyệt mệnh nói rõ mình là Công chúa nhà Mạc đã chịu ơn cứu mạng của tướng Đinh Văn Tả, được tướng Tả ưu ái, nặng tình, nhưng không ủng hộ đánh thành Phục Hòa thì bất nghĩa, còn ủng hộ đánh thành thì bất hiếu với người cha. Vì vậy đành lòng kết liễu đời mình; lúc đó tướng Tả mới biết là Công chúa nhà Mạc.

Đinh Văn Tả thương xót đã để tang 100 ngày; trong thời gian đó ông mật cử sứ giả sang thành Phục Hòa thuyết phục quan quân nhà Mạc nên lui binh và sẽ được giúp đỡ để tìm nơi mai danh ẩn tích. Với tài trí của mình, Đinh Văn Tả đã thuyết phục được quân nhà Mạc quy phục, thuận lòng lui binh.

Tướng Tả hạ thành Phục Hòa không tốn công sức, xương máu của binh lính mà bằng thu phục nhân tâm. Khi quân Đinh Văn Tả tiến vào thành thì quân nhà Mạc hạ vũ khí xin hàng, binh sĩ nhà Mạc được tướng Tả đối xử tử tế, cấp tiền, gạo cho về quê, cho tự do tìm nơi mai danh ẩn tích. Từ đó vùng đất này của Thạch Lâm được gọi là Phục Hòa, Quy Thuận, Hòa Thuận.

Do có công lớn với triều đình nhà Lê, Đinh Văn Tả được phong Phúc Thần, phong tặng chức Thái Bảo, được xếp vào bậc Chánh nhất phẩm của triều đình nhà Lê.

Hiện nay tại xã Tiên Thành còn dấu tích ngôi đình ở gò đất giữa cách đồng, có bức hoành phi chạm chữ “phục kích vi binh” là bản doanh của tướng Tả. Hai bên bờ sông Bằng còn có nhiều địa danh là nơi đóng quân, đài quan sát, trạm gác của quân Đinh Văn Tả như trạm Mủng thiên, trạm Phiêng Lâu, Phiêng Cọn… Ở Phiêng Lâu còn có miếu thờ công chúa Mạc Thị Tuyết Lan, nơi công chúa gặp tướng Tả.

Trong những năm đóng quân ở Phục Hòa, Đinh Văn Tả khuyến khích quân sĩ, họ hàng lấy vợ người địa phương, đến nay họ Đinh ở Phục Hòa nói riêng và Cao Bằng nói chung hầu hết đều có nguồn gốc từ miền xuôi.

Ngày nay, hằng năm nhân dân thị trấn Hòa Thuận, huyện Phục Hòa, lấy ngày 18 tháng Ba âm lịch là ngày hội để tưởng nhớ công ơn của tướng Đinh Văn Tả đã quy phục nhà Mạc, nhờ đó mà không xảy ra chiến tranh, nhân dân được sống hòa bình, yên ổn.

Đinh Ngọc Viện

caytuyet re

dailien

tacnghiep re