Trung Nguyên's Blog

Fri12132019

Last update06:29:59

Profile

Layout

Direction

Menu Style

Cpanel
Back LỊCH SỬ Trấn Cao Bằng xưa - tỉnh Cao Bằng nay (Bài 21)

Trấn Cao Bằng xưa - tỉnh Cao Bằng nay (Bài 21)

Bài 21: Hoàng giáp Đinh Nho Hoàn - một Đốc trấn tài năng, lưu danh cùng non nước

Phố Kim Đồng, phường Hợp Giang (Thành phố) - xưa gọi là phố Khách, tức phố buôn bán, nhờ chính sách thông thoáng của Đốc trấn Đinh Nho Hoàn.

Đinh Nho Hoàn tự là Tồn Phúc, hiệu Mặc Trai, sinh ngày 5/10 năm Tân Hợi niên hiệu Cảnh trị thứ 9 (tức 7/11/1671), đời vua Lê Huyền Tông; quê ở xã Sơn Hòa, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Từ nhỏ Đinh Nho Hoàn đã thông minh hiếu học, năm 30 tuổi đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (tức Hoàng giáp) khoa Canh Thìn niên hiệu Chính Hòa thứ 21 (1700), đời vua Lê Hy Tông. Từ tháng 2/1704 được triều đình điều bổ chức Đốc trấn Cao Bình (Cao Bằng).    

Thời gian giữ chức Đốc trấn ở Cao Bằng (1704 - 1710), Đinh Nho Hoàn đã cho thực thi nhiều việc để phát triển kinh tế, làm ích nước lợi dân, như sửa đường, phá ghềnh đá trên sông Bằng Giang để thuyền bè đi lại giao thương dễ dàng. Thời kỳ đó thuyền buôn của thương gia người Trung Quốc theo sông Bằng Giang sang buôn bán nhiều, nhưng trước đó phải chờ đợi lâu, mất nhiều thời gian mới được khám hàng sau đó mới cho lưu thông. Đinh Nho Hoàn đã cho mở đường thông luồng lạch đến tận biên giới (đoạn sông từ trấn lỵ Cao Bằng đến Tà Lùng, huyện Phục Hòa là cửa khẩu sang Trung Quốc, có nhiều thác ghềnh, cây cối). Nhờ chính sách thông thoáng và sự giúp đỡ thiết thực của ông, Hoa thương (thương gia người Hoa) ở Cao Bằng và Khách thương buôn bán ngày càng phát đạt, trở nên giàu có, nhân dân no đủ.

Từ sự phát triển đó, trấn lỵ Cao Bằng đã hình thành phố Khách, còn gọi là phố Thầu - tức phố buôn bán ngay gần bờ sông Bằng. Để ghi nhớ công ơn của Đốc trấn Đinh Nho Hoàn, giới buôn bán (đa số là người Hoa) đã góp tiền làm một tấm bia dựng trước cửa nhà Hội quán để ca ngợi công đức của Đinh Đốc trấn - Đinh Nho Hoàn (khu vực dựng nhà Hội quán và  dựng bia  thuộc  khu gần cuối phố Kim Đồng, đối diện với Trường THCS Hợp Giang hiện nay).

Thời kỳ Đinh Nho Hoàn làm Đốc trấn Cao Bằng, ông không chỉ có nhiều đóng góp cho việc phát triển kinh tế - xã hội, biến Cao Bằng thành nơi trù phú, mà ông còn có tài sáng tác nhiều thơ ca để ca ngợi phong cảnh kỳ thú, con người thân thiện, mến khách ở Cao Bằng và sáng tác để giáo huấn nhân dân, kêu gọi nhân dân làm điều tốt, bỏ điều xấu để an cư lạc nghiệp sau khi cuộc chiến giữa triều đình Lê - Trịnh với nhà Mạc kết thúc.

Những năm trấn thủ ở miền biên viễn Cao Bằng xa xôi, hẻo lánh, Đinh Nho Hoàn đã vi hành đến nhiều nơi trong trấn vừa xem xét công việc ở nơi dân, vừa thăm và thưởng ngoạn cảnh đẹp của địa phương. Ông đã sáng tác đến 10 bài thơ Nôm vịnh nhiều cảnh đẹp Cao Bằng, những bài đó được tập hợp thành sách “Cao Bằng thập thủ”, ca ngợi 10 cảnh đẹp ở Cao Bằng, hiện nay còn được lưu tại Viện Hán Nôm.

Đinh Nho Hoàn giữ chức Đốc trấn Cao Bằng đến khoảng cuối năm 1710 thì được triều đình điều về kinh đô, được bổ giữ chức Thượng Bảo tự khanh tức giữ ấn triện ở Hàn lâm viện (về sau được phong chức Lại Bộ Thượng thư). Năm 1715, Đinh Nho Hoàn được cử làm phó sứ sang nhà Thanh. Chuyến đi sứ của Đinh Nho Hoàn, Đại Việt sử ký tục biên còn ghi rõ. Trong Cương mục, ghi cả chức vụ trong sứ bộ “Chánh sứ là Hộ bộ Tả thị lang Nguyễn Công Cơ, Thái bộ Tự khanh Lê Anh Tuấn. Phó sứ là Thượng Bảo tự khanh Đinh Nho Hoàn và Lại khoa Cấp sự trung Nguyễn Mậu Áng”. Sứ bộ lên đường giữa tháng 2 năm 1715, đi bằng thuyền, bằng xe đến Yên Kinh (Bắc Kinh ngày nay), dâng quốc thư và lễ vật, chức thọ, vấn an và một số hoạt động ngoại giao khác… Trên đường đi sứ, các cụ thường gửi tâm hồn mình vào những vần thơ, tuy mất mát nhiều, có cụ chỉ còn một hai bài nhưng đều được trân trọng trong di sản văn hiến nước ta.

Trong số các cụ đi sứ có thơ còn được lưu lại, Đốc trấn Cao Bằng Đinh Nho Hoàn có một tập thơ đã được dịch và công bố, đó là tác phẩm Mặc Ông sứ tập. Tác phẩm của ông còn lưu giữ được 120 bài, có thể nói đó là một di sản thơ lớn mà Đinh Nho Hoàn đóng góp cho nền văn học cổ nước ta. Trong tác phẩm Mặc Ông sứ tập, phần lớn các bài đều được xếp vào bậc danh thi.

Thời kỳ Đinh Nho Hoàn giữ chức Trấn thủ Cao Bằng, rất nhiều việc làm của ông được lưu lại cho hậu thế. Ông là người có đủ tài năng, đức độ, nhân cách lẫn công lao nên đã giúp triều đình trấn giữ miền biên viễn trọng trấn Cao Bằng bình yên, hưng thịnh trong nhiều năm, khi về giúp triều đình làm việc đại sự, xứng đáng lưu danh cùng non nước.  

Đinh Ngọc Viện

caytuyet re

dailien

tacnghiep re