Slide09.jpg

Nghề rèn của người Nùng An ở Phúc Sen

Đến với các làng nghề thủ công truyền thống của người Tày - Nùng ở Cao Bằng, điều dễ cảm nhận từ sản phẩm của người nông dân là nơi lưu giữ giá trị văn hóa vật chất và tinh thần của dân tộc từ bao đời.

Lò rèn của gia đình ông Tô Văn Thành ở xóm Pác Rằng, xã Phúc Sen (Quảng Uyên).

 Đặc biệt, sản phẩm rèn của người Nùng An ở xã Phúc Sen (Quảng Uyên) là sản phẩm nổi tiếng. Mỗi du khách đi vào miền Đông của tỉnh, hầu như không thể quên mua một vài sản phẩm của làng nghề để làm quà cho gia đình và người thân.

Cứ mỗi sáng khi mặt trời chưa lọt qua khe núi đầu làng, người đàn ông trong gia đình ở xã Phúc Sen đã bắt đầu nhóm than cho lò rèn đỏ lửa, còn người phụ nữ chuẩn bị cho bữa sáng từ những ngọn rau rừng tự tay trồng hái. Một ngày mới, tiếng búa, tiếng đe, tiếng mài đã xô vào núi đá bùng binh một bản nhạc không lời rộn rã.

Sản phẩm của làng nghề trải qua bao thăng trầm vẫn giữ được nét độc đáo và để lại những dấu ấn văn hóa truyền thống cho đến ngày nay. Đến làng nghề, việc trực tiếp nhìn ngắm và trò chuyện với người thợ làm ra các sảm phẩm là một điều khá thú vị. Ta có thể chạm tới, với tới những sáng tạo, nhất là sản phẩm mới rời tay người thợ còn nóng ran để cảm nhận về hơi thở và sức sống của người dân nơi đây.

Lò rèn của gia đình anh Sạch Văn Long, xóm Pác Rằng luôn có từ 3 - 4 người làm. Họ không hề ngưng tay, vừa trả lời khách mà cánh tay của hai người trực diện vẫn đổi nhịp, búa nâng, búa hạ nhịp nhàng. Anh Long cho hay, mỗi người thợ lành nghề một ngày làm được từ 4 - 5 sản phẩm. Mặt hàng gồm khá nhiều nông cụ cầm tay thường ngày của người nông dân, nhưng chủ yếu sản phẩm dao vẫn là mặt hàng được sản xuất nhiều nhất.

Điều đặc biệt, những công cụ bằng sắt thép được tạo nên ở đây không phải bằng những lò luyện kim cao tần mà chỉ sử dụng các lò rèn thủ công, bằng mắt, bằng đôi bàn tay cùng kinh nghiệm lâu năm trong nghề. Người thợ rèn có thể xác định được độ chín của từng sản phẩm trong lò than để kịp đem nhúng vào chậu nước bên cạnh bễ thụt hơi. Chỉ như vậy mà những con dao quắm, cái rìu, cái kéo đều đạt độ cứng, độ dẻo cần thiết phù hợp với công dụng của nó.

Theo những người cao tuổi của làng, sau năm 1979, nghề rèn đã bắt đầu chuyển sản phẩm thủ công thành hàng hóa, nhưng chưa định hình rõ nét như hiện nay. Những kinh nghiệm truyền thống của làng nghề đều được truyền lại từ gia đình qua các thế hệ dòng tộc. Tự họ sớm cảm nhận được âm thanh quen thuộc của làng nghề, nên nghề rèn cũng đã rèn cho họ sự nhẫn nại học hỏi, rồi cảm nhận bằng sự tinh tế của tai, mắt và đôi bàn tay chính mình. Vậy nên sản phẩm luôn sắc bén, rắn mà không giòn, dẻo mà không mềm. Hiện nay, hàng trăm người thợ trẻ tiếp tục nối nghề truyền thống của cha ông, không bao giờ phải lo nghề bị mai một.

Nhờ làm nghề truyền thống mà Phúc Sen đã có thay đổi căn bản, lao động có việc làm, đời sống được nâng lên đáng kể. Không chỉ có nghề rèn mà nét đặc sắc ở đây được thể hiện trong các ngôi nhà sàn cổ và nghề dệt vải chàm, đan lát, xây dựng của Nùng An ở Phúc Sen vẫn được bảo tồn và phát huy.

Vẻ hoang sơ của làng nghề cùng với sắc phục truyền thống của người Nùng An đã tạo thêm sức hút cho du khách phương xa về sản phẩm được rèn rũa bằng chính công sức và hơi thở đã được lưu truyền qua bao thể hệ của người dân tộc. Những công cụ cầm tay của làng nghề Phúc Sen có mặt ở nhiều chợ trong và ngoài tỉnh, được bà con tin dùng vàTop of FormBottom of Form lựa chọn.

 

 Xã Phúc Sen (Quảng Uyên) có 420 hộ dân, trên 2.000 nhân khẩu, đều là dân tộc Nùng, trong đó có đến 157 hộ làm nghề rèn truyền thống, có 358 thợ lành nghề và hàng trăm thợ phụ, Mỗi năm, xã sản xuất trên 100.000 sản phẩm, được khách hàng gần xa ưa dùng. Sản phẩm của làng nghề đã nhiều lần đoạt Huy chương Vàng tại Hội chợ triển lãm hàng hóa khu vực miền núi và toàn quốc.
 
Bế Phương Mai
Slide05.jpg
Slide04.jpg
Slide03.jpg
Slide03.jpg