Slide05.jpg

Ẩm thực mùa lễ hội

Mùa xuân, ở nhiều miền quê Cao Bằng có rất nhiều lễ hội được tổ chức. Một điều không thể thiếu trong lễ hội là các món ăn của người dân bản địa chế biến từ những sản vật có trên đồng ruộng quê nhà, được bày bán như món quà lộc đầu xuân ở mọi lễ hội.

Thịt lợn quay - món ăn ưa thích của nhiều thực khách trong mùa lễ hội.

Nổi bật nhất trong lễ hội, vẫn là những chú lợn quay vàng ruộm. Tiêu biểu là ngày Hội Pháo Hoa (Quảng Uyên) khắp các bản đều đua tài làm món thịt lợn quay và xôi cẩm được chế biến từ lá cây xau xau. Cả ngày hội nô nức kẻ bán, người mua, người trải chiếu cùng gia đình thưởng thức món thịt quay cùng với những ly rượu được chắt từ những hạt ngô vàng óng ả. Khác với các nơi, thịt quay Cao Bằng được nhồi lá "mác mật" cùng với kỹ thuật quay đã tạo nên hương vị riêng. Những chú lợn đen từ 25 - 35 kg, sau khi mổ, lấy giấy bản thấm khô phía trong, để tránh thịt bở và nhão. Nhồi lá mác mật vào bụng con lợn cùng các gia vị khác rồi khâu lại. Sau đó dùng một cây tre thẳng, rửa sạch xuyên dọc con lợn từ mõm tới đuôi, gác lên hai chạc cây ở hai đầu, bên dưới là đống than củi. Vừa quay, vừa dùng khăn lau mỡ chảy ra. Quây quần bên bếp lửa, người già kể chuyện cho con cháu nghe về phong tục tập quán cùng những câu chuyện tiếu lâm đan xen trong tiếng cười của lửa, của gió núi đại ngàn. Thời gian đượm than từ 4 - 5 tiếng đồng hồ đi qua trong chốc lát. Muốn xem thịt lợn đã chín hay chưa, dùng một que sắt nhỏ chọc vào con lợn thấy nước rỉ ra màu sẫm là được. Lợn quay đã chín, bì vàng đều từ đầu đến chân, tỏa mùi thơm của lá rừng. Miếng thịt lợn quay ngon là thịt vừa chín tới, bì vàng rộp, giòn tan. Khi mua thịt lợn quay, chớ quên lấy nước sốt trong bụng lợn và lá “mác mật” nhồi bên trong.

Ngoài những sản phẩm chế tác từ thịt và gạo, rau rừng cũng góp phần tô điểm cho mâm lễ trong ngày hội. Rau ngải cứu gần gũi trong dân gian bởi đặc tính mát lành, nhưng bánh ngải cứu thì là một đặc sản khá độc đáo của người Tày Cao Bằng. Ấn tượng đầu tiên của thực khách về món bánh này chính bởi màu sắc. Bánh ngải tròn, dẹt, mỏng như bánh dầy của người miền xuôi, có màu xanh thẫm. Bánh được xếp liền kề, mà khi bóc mời chào khách ta sẽ cảm nhận được sự khéo léo của người nông dân tần tảo, món ăn chỉ nhìn thôi cũng thấy sự mát lành. Đây là món ăn làm khá đơn giản. Ngải cứu hái về nấu với nước tro rồi vắt kiệt nước. Bã của lá ngải sẽ cho cùng vào gạo nếp đã ngâm rồi đồ chín thành xôi. Giã đều tay khi xôi còn nóng để lá ngải hòa vào bột. Nhân bánh ngải cứu được làm bằng hạt vừng rang vàng, giã vụn rồi nấu cùng đường phên. Nặn bánh ngải xong, quét một lớp mỡ ngoài cùng để cho bánh không dính vào nhau. Thưởng thức bánh ngải tuyệt nhiên không còn vị đắng, nhưng ta cảm nhận được vị ngậy của mật đường, thơm dẻo của nếp nương, lâng lâng hương đồng ruộng trong ngày lễ hội.

Uống lý rượu nồng, ngồi bên mâm cỗ, ta sẽ không khỏi thích thú khi nhận ra, quanh ta, mỗi thứ lá, một loài cây, dưới sự sáng tạo của con người cũng có thể làm nên những giá trị đặc biệt mà ta chưa biết.

 
Phương Mai
Slide02.jpg
Slide06.jpg
Slide08.jpg
Slide05.jpg