Slide10.jpg

Từ Chiến thắng Đông Khê đến Chiến thắng Biên giới, giải phóng Cao Bằng

Đầu năm 1950, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của ta đã giành được nhiều thắng lợi quan trọng. Nhằm tiêu diệt một bộ phận quan trọng sinh lực địch, giải phóng một phần vùng biên giới phía Bắc, mở rộng mối quan hệ với các nước xã hội chủ nghĩa và củng cố căn cứ địa Việt Bắc, tháng 6/1950, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950.

Bác Hồ quan sát trận đánh đồn Đông Khê, trong Chiến dịch Biên giới 1950.

Tỉnh Cao Bằng là chiến trường chính đồng thời cũng là hậu phương tại chỗ cung cấp sức người, sức của phục vụ cho chiến dịch. Ban đầu, Bộ Chỉ huy Chiến dịch dự kiến chọn thị xã Cao Bằng, nơi địch có lực lượng mạnh được bố trí phòng ngự vững chắc, làm trận đánh mở màn chiến dịch. Song căn cứ vào tình hình thực tế trên chiến trường, với tư tưởng ''đánh chắc thắng'', Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định chọn Đông Khê “nơi yếu hơn nhưng lại hiểm yếu hơn” làm nơi  mở màn chiến dịch. Phân tích chủ trương đánh Đông Khê, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: Ta đánh vào Đông Khê là đánh vào nơi quân địch tương đối yếu nhưng lại là vị trí rất quan trọng của địch trên tuyến phòng thủ Cao Bằng - Lạng Sơn. Mất Đông Khê, buộc địch phải cho quân đi ứng cứu, ta có cơ hội thuận lợi tiêu diệt chúng trong vận động.

Sáng ngày 16/9/1950, chiến dịch Đông Khê bắt đầu. 10h sáng 18/9/1950, ta tiêu diệt hoàn toàn cụm cứ điểm Đông Khê. Sau 54 giờ chiến đấu vô cùng anh dũng và quyết liệt, ta đã đập tan cụm cứ điểm mạnh của địch, tiêu diệt và bắt sống 300 tên giặc, bắn rơi 1 máy bay, thu toàn bộ vũ khí, quân trang, quân dụng.
Chọn Đông Khê là trận mở màn là một quyết định sáng suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Chỉ huy Chiến dịch. Chiến thắng Đông Khê đã tiếp nối truyền thống "đánh thắng trận đầu" của quân đội ta, và mở ra một phương thức tác chiến mới, hiệu quả "đánh điểm, diệt viện". Trận đánh then chốt Đông Khê, mở màn Chiến dịch Biên giới đã kết thúc thắng lợi hoàn toàn. Chiến thắng Đông Khê cổ vũ khí thế lập công trên khắp các mặt trận, đánh dấu bước tiến mới về trình độ đánh công kiên của bộ đội ta; tạo thế thuận lợi cho sự phát triển toàn bộ chiến dịch, từng bước đánh bại quân địch, tiến tới giành thắng lợi hoàn toàn, kết thúc Chiến dịch Biên giới.

Ngay sau chiến thắng Đông Khê, Bác Hồ và Bộ Chỉ huy Chiến dịch nhận định: địch có thể sẽ chiếm lại Đông Khê  giữ Cao Bằng hoặc phải đánh lên để đón quân ở Cao Bằng rút lui. Do vậy, ý đồ tác chiến của ta là “nhử thú dữ vào tròng” để “khép vòng lưới thép” tiêu diệt chúng. Đúng như dự đoán của ta, thực dân Pháp mất Đông Khê, tuyến phòng thủ đường số 4 của Liên khu Biên giới lung lay mạnh, Cao Bằng hoàn toàn bị cô lập, phân khu Thất Khê bị uy hiếp. Trước tình hình đó, ngày 18/9/1950, Các-păng-chi-ê, Tổng Tư lệnh quân viễn chinh Pháp ở Đông Dương quyết định rút quân khỏi thị xã Cao Bằng bằng cách chiếm lại Đông Khê làm nơi đón quân từ thị xã Cao Bằng về, đồng thời cho quân đánh lên thị xã Thái Nguyên, hòng phân tán chủ lực của ta, cứu nguy cho biên giới.

Đêm 30/9/1950, binh đoàn ứng cứu của Lơ-pa-giơ từ Thất Khê kéo lên đã bị quân ta chặn đánh tơi bời. Nghe tin đó, ở hướng thị xã Cao Bằng, tên quan năm Sác-tông càng hoang mang cực độ. Sáng 3/10/1050, binh đoàn Sác-tông gồm 2.000 lính và tên Tỉnh trưởng Nông Ngọc Tu cùng một số tay chân đắc lực của chúng đã rút khỏi thị xã theo quốc lộ số 4 hy vọng hợp quân được với Lơ-pa-dơ tại Cốc Xả. Được nhân dân báo tin, 9 giờ sáng ngày 3/10/1950, đại đội bộ đội địa phương huyện Hòa An và lực lượng công an xung phong vào chiếm giữ ngay đầu cầu sông Hiến; thị xã Cao Bằng và tỉnh Cao Bằng hoàn toàn được giải phóng.

Cuộc rút chạy của binh đoàn Sác-tông bị quân và dân ta chặn đánh. Sau nhiều trận chiến đấu ác liệt, 17 giờ ngày 7/10/1950, binh đoàn Sác-tông bị tiêu diệt, Sác-tông cùng toàn bộ sĩ quan chỉ huy và tên Tỉnh trưởng Nông Ngọc Tu phải đầu hàng. Chiều ngày 8/10/1950, Lơ-pa-dơ bị bắt cùng Bộ tham mưu - binh đoàn Lơ-pa-dơ hoàn toàn bị tiêu diệt. Những ngày tiếp theo, quân địch rút chạy khỏi các vị trí: Thất Khê, Na Sầm, Lạng Sơn… Đến ngày 15/10/1950 địch rút hết khỏi hành lang biên giới; Hệ thống phòng thủ của địch trên đường số 4 bị phá vỡ. Sau 29 ngày đêm chiến đấu anh dũng, Chiến dịch Biên Giới toàn thắng. Trong chiến dịch, ta đã tiêu diệt và bắt sống 8.300 tên địch, gồm 10 tiểu đoàn, Âu - Phi và ngụy,  bằng 41% lực lượng cơ động chiến lượng toàn Đông Dương, giải phóng 5 thị xã, 12 thị trấn, nhiều vùng đất đai quan trọng trên giải biên giới dài 750 km, gồm 35 vạn dân. Từ đó, Việt Nam đã nối liền với các nước xã hội chủ nghĩa.

Thắng lợi của Chiến dịch Biên giới đã thể hiện rõ tư duy chiến lược, nghệ thuật quân sự của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị tư lệnh tối cao trong chiến dịch. Thắng lợi này có một ý nghĩa chiến lược quan trọng làm thay đổi cục diện chiến tranh giữa ta và thực dân Pháp, đẩy quân Pháp ngày càng lún sâu vào thế bị động về chiến lược; tạo ra một chuyển biến căn bản cho cuộc kháng chiến của nhân dân ta, đưa cuộc kháng chiến sang một giai đoạn mới; giai đoạn quân và dân ta nắm quyền chủ động chiến lược trên chiến trường. Chủ động mở các cuộc tiến công, phản công và giành thắng lợi ngày càng to lớn hơn.

Chiến dịch Biên giới kết thúc. Cao Bằng hoàn toàn được giải phóng. Ngày 3/10/1950, mãi mãi đi vào lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương Cao Bằng. Tiếp nối truyền thống anh hùng của quê hương cách mạng, Đảng bộ và nhân dân các dân tộc Cao Bằng quyết tâm xây dựng Cao Bằng trở thành “một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội” như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng mong muốn.               

 
Bảo Khánh
Slide09.jpg
Slide03.jpg
Slide10.jpg
Slide07.jpg