Slide10.jpg

Vương triều Mạc – Thời kỳ hưng thịnh tại Cao Bằng

Cao Bằng là mảnh đất địa linh, nhân kiệt, nơi diễn ra nhiều sự kiện quan trọng liên quan đến lịch sử và vận mệnh của Tổ quốc, đây là lý do nhà Mạc chọn Cao Bằng là nơi đóng đô. Trong gần 100 năm tồn tại, Triều đại nhà Mạc đã có nhiều cống hiến vào lịch sử dân tộc.

Vương triều Mạc là một thực thể của lịch sử trong quá khứ nhưng nó là một yếu tố gắn kết cộng đồng dân tộc Việt Nam ngày nay, đó là cộng đồng những hậu duệ của nhà Mạc. Nhằm đánh giá một cách khách quan, khoa học về những đóng góp của Nhà Mạc trong công cuộc bảo vệ đất nước, phát triển văn hoá giáo dục và xây dựng xã hội mới thời kỳ Cao Bằng, Trung tâm Bảo trợ văn hoá, kỹ thuật truyền thống bằng nguồn vốn sự nghiệp khoa học của Sở Khoa học và Công nghệ Cao Bằng đã nghiên cứu thành công Đề tài khoa học “Nhà Mạc trong thời kỳ Cao Bằng”.

Năm 1592, Mạc Kính Cung lên Cao Bằng. Năm 1594, xưng vua là Càn Thống, đặt vương phủ ở Cao Bình - Nà Lữ. Mạc Kính Cung đã chấn chỉnh kỷ cương mọi mặt, cắt đặt mọi việc như lúc nhà Mạc còn ở kinh đô Thăng Long, chăm lo thu phục lòng dân, mở trường quốc học, mở khoa thi, thu dụng nhân tài, khuyến khích phát triển nghề nông, các nghề thủ công, mở mang đường sá, đặt nhiều chợ cho thương mại phát triển, sửa sang lại các thành và cho đắp nhiều thành nhỏ ở các nơi hiểm yếu, chiêu binh, luyện mã, đặt ra các cơ ngũ chỉnh tề; đối với dân đã giảm nhẹ sưu thuế, bớt các hình phạt hà khắc, xử tội nặng các quan chức tham ô, nhũng nhiễu, ức hiếp dân; tổ chức hội hè, vua quan cùng chung vui nhằm duy trì đế nghiệp lâu dài, bền vững ở Cao Bằng, khi có thời cơ sẽ lấy lại Thăng Long, thu phục cả nước.

Trải qua 3 đời vua, Vương triều Mạc ở Cao Bằng duy trì một nhà nước có kỷ cương, có sách lược đối nội, đối ngoại kịp thời, linh hoạt, vì vậy mọi mặt đời sống xã hội đã có những chuyển biến tích cực.

Về văn hóa, nhà Mạc đã khéo kết hợp nghệ thuật cung đình ở Thăng Long với các loại hình văn hóa dân gian ở Cao Bằng như: Kèn, sáo, nhị, đàn tính, lượn then, lượn Slương, lượn Nàng Hai, múa slương phục vụ văn hóa nghệ thuật trong cung đình nhà Mạc; tổ chức các hội hè cùng nhân dân chung vui, chọn các thanh niên có năng khiếu, đàn giỏi, hát hay để truyền thụ văn hóa dân tộc, cải biên nâng cao chất lượng các bài hát của bụt, mo, tào làm cho bản sắc văn hóa dân tộc ngày càng phong phú; sáng tác các bài thơ giáo dục dân chúng sống hòa thuận, làm điều thiện; dạy thanh niên rèn luyện đức, tài để xây dựng đất nước giàu mạnh, có nếp sống văn minh bản địa.

Về giáo dục, vua Mạc Kính Cung mở trường Quốc học ở Bản Thảnh - Cao Bình. Trường đào tạo được nhiều môn sinh có tài, có đức, các môn sinh đã tỏa ra các vùng trong tỉnh, mở lớp dạy chữ hán, chữ nôm, nhờ đó đã xóa được nạn mù chữ cho dân. Nhà Mạc ba năm tổ chức thi hương, thi hội, thi đình một lần. Sau 12 khoa thi , nhà Mạc tuyển chọn được nhiều nhân tài bổ sung vào bộ máy chính quyền.

Về nông nghiệp, để người dân có cơm no áo ấm, và dự trữ lương thực phục vụ chiến đấu, nhà Mạc đã khuyên khích, động viên người dân khai hoang, làm thủy lợi, đắp đập lấy nước cho đồng ruộng, phát triển trồng lúa nương rẫy, làm phân xanh cho đất thêm màu mỡ, có luật lệ giữ trâu, bò để không phá hoại mùa màng, có lịch canh tác từng mùa rõ rệt.

Về thủ công nghiệp, nghề rèn phát triển ở Lũng Chung, Đoài Khôn, Phúc Sen thu hút được nhiều thợ giỏi từ nước Trung Quốc sang và từ các tỉnh miền xuôi lên để sản xuất dao, kiếm, vũ khí cho quân đội, đúc lưỡi cày, dao, búa sắc bén phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân. Mở nhiều lò gạch để xây thành (hiện nay còn dấu tích 22 lò gạch ở Pác Tò, xã Hòa Thuận, huyện Phục Hòa). Nghề sản xuất giấy bản được chú trọng phát triển để cung cấp giấy viết cho các văn nhân, trí thức và làm pháo đùng. Nghề đan lát chiếu cói, chiếu nan, mẹt, nón, dệt thổ cẩm hoa văn đẹp phát triển trên địa bàn toàn tỉnh.

Về thương nghiệp, mở mang chợ phiên, 5 ngày 1 phiên trao đổi hàng hóa. Hoạt động giao thương giữa người dân Cao Bằng và các thuyền buôn của Trung Quốc diễn ra tấp lập. Nhà Mạc đã cho in tiền An pháp nguyên bảo.

Về giao thông, đã mở rộng đường mòn cho xe ngựa đi lại, xây cầu cống để nhân dân giao lưu hàng hóa và phục vụ việc vận chuyển vũ khí, lương thực cho các đồn binh.

Chùa Đà Quận tọa lạc tại xã Hưng Đạo, thành phố Cao Bằng. Xưa là thôn Đà Quận (mang tên Đà Quận công Mạc Ngọc Liễn - danh tướng nhà Mạc) xã Xuân Lĩnh, châu Thạch Lâm, đối diện với đền Quan Triều thờ phò mã nhà Lý Dương Tự Minh. Hằng năm cứ đến mùng 9 tháng Giêng là nhân dân Cao Bằng tổ chức lễ hội.
Trong gần 100 năm đóng đô tại Cao Bằng, Nhà Mạc là một nhà nước có pháp luật, kỷ cương, đã mở mang dân trí, bách nghệ phát triển, có quân tướng đảm lược đã chống chọi với nhà Lê - Trịnh được gần 100 năm. Nhà Mạc xây dựng được một xã hội văn minh, có vai trò vô cùng quan trọng trong công cuộc bảo vệ đất nước, mở mang bờ cõi. Những di sản văn hoá, di tích lịch sử của Nhà Mạc còn lại trên địa bàn tỉnh Cao Bằng có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học rất quan trọng cần được bảo tồn và phát huy.
 
Hồng Nhung
Slide08.jpg
Slide11.jpg
Slide02.jpg
Slide10.jpg