Slide11.jpg

Bảo tồn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Nùng An ở Phúc Sen

Theo đà phát triểu của nền kinh tế thị trường, trong khi nhiều phong tục, nét văn hóa của các dân tộc bị mai một ít nhiều, thì người Nùng An ở xã Phúc Sen (Quảng Uyên) vẫn lưu giữ, bảo tồn được nhiều nét bản sắc văn hóa dân tộc. Đây được coi là xã đi đầu của tỉnh về công tác bảo tồn và phát huy vốn di sản văn hóa truyền thống dân tộc.

 
Nghề rèn truyền thống của đồng bào dân tộc Nùng An, xã Phúc Sen (Quảng Uyên). Ảnh: CÔNG HẢI

 

Đồng bào Nùng An sống chủ yếu ở 3 xã: Phúc Sen, Đoài Khôn, Quốc Dân (Quảng Uyên), có truyền thống văn hóa lâu đời. Đến nay, người Nùng An ở Phúc Sen lưu giữ và phát huy được nhiều nét đẹp mang đậm bản sắc dân tộc, được thể hiện qua nhiều mặt của đời sống văn hóa vật chất, văn hóa tinh thần và qua các mối quan hệ xã hội.

Từ xa xưa, đồng bào Nùng An đã hình thành các nghề sản xuất vật dụng tiêu dùng, hàng hóa để trao đổi, giao lưu giữa các vùng, miền. Phụ nữ trồng bông kéo sợi, dệt vải, nhuộm chàm; nam giới làm nghề rèn, đúc. Ngoài ra, còn có nhiều nghề khác như: nghề mộc, đan lát, đục đẽo đá..., nổi bật là nghề rèn đúc. Hiện xã Phúc sen có 145 lò rèn đúc với trên 500 thợ thủ công lành nghề, mỗi năm tạo ra giá trị trên 4 tỷ đồng.

Trong truyền thống văn hóa vật chất của người Nùng An ở Phúc Sen, điều đáng chú ý là nét văn hóa truyền thống được thể hiện đậm nét ngay trong kiến trúc nhà cửa. Trong xã hiện nay còn nhiều hộ vẫn giữ nếp nhà sàn ba tầng, cột nghiến, mái lợp ngói âm dương, nhiều ngôi nhà vẫn còn giữ được bậc thang đá và bể nước nhỏ để rửa chân trước nhà. Đặc biệt, người dân nơi đây rất có ý thức gìn giữ, bộ trang phục dân tộc truyền thống. Trang phục của người Nùng An rất giản dị và chân phương, được cắt may đơn giản nhưng cẩn thận từ loại vải chàm do họ tự tay làm nên. Ngày nay, người dân Phúc Sen vẫn thường xuyên mặc những bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình. Từ người già đến trẻ nhỏ, từ phụ nữ đến nam giới, ai cũng mặc trong tất cả mọi việc như đi làm, đi học, đi chợ hay những ngày lễ hội truyền thống. Cả những con em Nùng An đang công tác, học tập ở xa, khi về đến bản làng đều mặc những bộ trang phục này rồi mới đi chơi, thăm hỏi họ hàng, làng xóm hay đi làm nương rẫy.

Bên cạnh những nét đẹp của văn hóa vật chất, người Nùng An còn giữ gìn và phát huy những nét đẹp của văn hóa tinh thần. Trước hết, phải nói đến các thể loại hát dân ca, đặc biệt là điệu hát hèo phươn (nghĩa là gọi hát- gọi bạn cùng hát). Hèo phươn thường được hát trong các cuộc vui, lễ hội, đám cưới hỏi, chúc thọ, mừng tân gia, cầu mùa và hát giao duyên trong các lễ hội. Đây là điệu hát trong thể đối đáp giữa nam và nữ. Lượn có cấu trúc theo từng cặp, mỗi cặp có 2 câu, mỗi câu có 10 chữ. Khi hát, mỗi bên nam, nữ đều có 2 người, một người hát giọng trầm, một người hát giọng thanh, hát theo lời đối trả lời về câu cuối cặp. Giọng trầm và giọng thanh hòa quyện vào nhau cho thật dập dìu, tình tứ, đều đều cho đến hết câu mới nghỉ. Lời các bài hát cổ đều đầy các từ ngữ chan chứa, ví von, sâu lắng, trữ tình, khát khao, đầy lòng yêu thương đôi lứa...

Đời sống tâm linh của đồng bào Nùng An rất phong phú và đa dạng. Họ có đức tin vào thần linh, các lực lượng siêu nhiên. Mỗi bản thường có miếu thờ thổ công được đặt ở đầu bản. Lễ cúng được tổ chức vào các ngày lễ, tết trong năm, như: Tết Nguyên đán, Rằm tháng Bảy, Tết Thanh minh… Người thực hành các nghi lễ cúng là đội ngũ các thầy Tào.

Đồng chí Lương Văn Lượng, Bí thư Đảng ủy xã Phúc Sen cho biết: Ngoài việc giữ gìn và phát huy nền văn hóa truyền thống, người dân Nùng An ở Phúc Sen còn chú trọng đến việc nuôi dưỡng và giáo dục con cái. Luôn khuyến khích, tạo điều kiện cho con em đến trường. Có thể khẳng định, dân tộc Nùng An ở Phúc Sen có truyền thống văn hóa lâu đời, đó là những nét văn hóa độc đáo, riêng biệt của người Nùng An. Hiện tại, những nét đẹp mang đậm bản sắc dân tộc đó vẫn được người dân giữ gìn và phát huy, thể hiện qua nhiều ngành nghề thủ công truyền thống mà tiêu biểu là nghề rèn. Xã mong muốn tỉnh, huyện tiếp tục có chính sách hỗ trợ đầu tư bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc xã Phúc Sen, đặc biệt là các nghề thủ công truyền thống để góp phần nâng cao đời sống vật chất, văn hóa tinh thần cho nhân dân, đồng thời gìn giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống cha ông xưa để lại.

 
Minh Đức
Slide11.jpg
Slide11.jpg
Slide06.jpg
Slide01.jpg