Slide01.jpg

Giữ nghề làm giấy bản của dân tộc Dao Đỏ

Dân tộc Dao Đỏ ở Cao Bằng có nền văn hóa phong phú, mang đậm bản sắc thể hiện qua các phong tục, tập quán và nghề truyền thống, trong đó có nghề làm giấy bản có từ lâu đời. Giấy bản của người Dao Đỏ được dùng phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt tâm linh của bà con.
Người dân xóm Lũng Súng, xã Yên Lạc (Nguyên Bình) thực hiện công đoạn tráng giấy bản.

Hằng năm, đồng bào dân tộc Dao tổ chức nhiều nghi lễ, tín ngưỡng thờ cúng khác nhau nên nhu cầu sử dụng giấy bản là cần thiết. Giấy bản là sản phẩm do chính bàn tay người dân làm ra. Giấy bản được dùng trong các dịp lễ, Tết hoặc các hoạt động tín ngưỡng như: lễ cấp sắc, đám tang, đám cưới, lễ cầu an, tảo mộ; sử dụng trong việc sao chép sách cổ, sách hát, sách cúng, sách dạy học, giấy viết sớ; dùng để làm tiền vàng (đốt cho người âm, thần linh)...

bản được làm từ nhiều nguyên liệu khác nhau như: trúc non, vầu non, rơm và vỏ cây dưỡng. Vào thời điểm từ tháng 3, 4 hằng năm, người dân chặt trúc, vầu non và ngâm ủ dưới các ao nước vôi, đến tháng 9, 10 vớt lên sơ chế làm nguyên liệu rồi dùng khuôn giấy tráng thành những tờ giấy bản. Khi tráng giấy, tạo thành từng nẹp giấy mỏng và đem phơi ở nơi râm mát, hóng gió cho khô, sau đó đóng thành từng thếp vuông vắn, mỗi thếp gồm 400 tờ giấy bản. Giấy bản có màu vàng nhạt, độ xốp, dai, mùi thơm dịu nhẹ của cây rừng.

Xóm Lúng Súng, xã Yên Lạc (Nguyên Bình) có nghề truyền thống làm giấy bản. Xóm cách trung tâm huyện 43 km, 100% hộ là đồng bào dân tộc Dao Đỏ, trong đó trên 90% hộ làm nghề sản xuất giấy bản truyền thống. Bà Triệu Mùi Man, dân tộc Dao Đỏ, một hộ làm giấy bản lâu đời cho biết: Trước đây, nhà nào cũng làm giấy bản nhưng do cách làm giấy bằng thủ công tốn nhiều thời gian nên nghề làm giấy bản cũng mai một dần.

Đến nay, nhiều hộ trong xóm sử dụng máy móc, máy đập bột chạy điện, làm giấy bản dễ dàng hơn, năng suất ngày càng cao. Giấy bản sử dụng nguyên liệu từ tự nhiên, có thể tái tạo và không gây ô nhiễm môi trường, do đó sản phẩm làm ra được tiêu thụ rộng rãi trên địa bàn tỉnh. Nghề làm giấy bản đem lại nguồn thu nhập chính cho người dân nơi đây, trung bình mỗi năm các hộ sản xuất từ 100 - 200 thếp giấy, giá bán từ 180.000 - 200.000 đồng/thếp; thu nhập hơn 20 triệu đồng/hộ/vụ.

Hiện nay, nghề làm giấy bản được lưu truyền chủ yếu cho các thành viên trong gia đình từ thế hệ này sang thế hệ khác. Để giữ gìn và phát huy truyền thống làm giấy bản của người Dao Đỏ, chính quyền địa phương cần phát triển nghề truyền thống trở thành làng nghề gắn với phát triển thành điểm tham quan du lịch, tìm kiếm thị trường cho sản phẩm để có đầu ra ổn định, góp phần gìn giữ, bảo tồn giá trị văn hóa của dân tộc.

 
Ngọc Linh
Slide11.jpg
Slide11.jpg
Slide11.jpg
Slide01.jpg